Een Optimistisch Rampenplan
Een Optimistisch Rampenplan is een indringende tentoonstelling over de grenzen van de groene economie én de verbeeldingskracht die nodig is om een veiligere toekomst te ontwerpen.
Fatale belasting van de aarde vindt plaats op wereldschaal. Mondiale systemen kennen hun eigen financiële en economische wetmatigheden en veel ligt buiten de macht van lokale, regionale en soms zelfs landelijke overheden. Economische groei is vooralsnog nog steeds de leidende factor, maar na decennia van groei en welvaart is het feest voorbij. Wereldwijd, en in alle sectoren, groeit het besef dat het roer om moet, dat we fundamentele en pijnlijke keuzes moeten maken om de voorkomen dat de aarde bezwijkt.
Arcam onderzoekt in het programma ‘Een Optimistisch Rampenplan’ wat het zou betekenen als we de realiteit echt en eerlijk onder ogen zouden zien. Wat zien we als we de zichtbare en onzichtbare rampen die de wereld bedreigen (denk aan sociale ongelijkheid, gezondheid, verlies van biodiversiteit, de verzuring van de zee, de opwarming van de aarde) in onze eigen leefomgeving in kaart brengen? Wat als we de impact daarvan proberen te begrijpen en blootleggen? Dan zien we een wereld die zich niet laat redden door technologisch optimisme alleen.
Van veldwerk naar tentoonstelling
Als we proberen alle mogelijke rampen in kaart te brengen en van daaruit op zoek te gaan naar een toekomstbestendiger, bewuster en eerlijker route naar de toekomst, wat kunnen ontwerpers dan bijdragen? Arcam vroeg aan architecten, stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten wat hun rol kan zijn in een wereld die zich niet ‘mooi’ laat ontwerpen, waarin keerzijdes niet worden genegeerd. Drie ontwerpbureaus – de Architects in Residence van 2025 – zijn met deze vraag aan de slag gegaan dit jaar. Hun veldwerk met fietstours, boottochten, interviews, leeslijsten, discussies, colleges, lezingen, en ontwerpsessies, resulteert uiteindelijk in een grote tentoonstelling bij Arcam. Hoe kunnen zij bijdragen aan bewustwording van mogelijke rampen en een gevoel van urgentie dat ruimte biedt voor hoop en optimisme? Niks doen is immers geen optie. In deze tentoonstelling tonen we het resultaat van deze vraag.
We hebben de IJmond-zone als werkgebied gekozen, als spiegel van mondiale systemen. Dit gebied is een ruimtelijke puzzel, waarin verschillende ruimteclaims moeten worden ingepast. Ruimte is nodig voor het uitfaseren van fossiele brandstoffen en een transitie naar groene energie. Ruimte is nodig voor de transitie naar een circulaire economie en afvalverwerking. Ook waterberging, natuurontwikkeling, en sinds kort Defensie hebben ruimte nodig. Grenzend aan dit gebied staat Haven-Stad gepland, een energieneutrale en klimaatbestendige stadswijk met circa 70.000 woningen. Overheid en bedrijfsleven werken hard aan innovatie en aan het veilig naast elkaar laten bestaan van al deze ruimtevragers.
Maar leven in tijden van transitie betekent leven met onzekerheden, onduidelijkheid, twijfel over wat de juiste weg is. Dat brengt voor alle betrokkenen vragen met zich mee. Hoe kunnen ontwerpers plannen maken voor gebieden die vaak ondergeschikt zijn aan de macht van de mondiale systemen? Kunnen zij een toekomst verbeelden die zonder mythes is, een eerlijk verhaal vertelt, maar ook hoop biedt, of minstens een handelingsperspectief?
Opening: 28 november 2025, 15.00 uur
Sprekers: Indira van 't Klooster, Lisa Doeland, Dirk Sijmons, Sebastian van Berkel, Zeinab Elbouni